ปลาฝูงใหญ่ทำยังไงถึงไม่ชนกัน?

ปลากระดูกแข็งรูปร่างเล็กนั้นเวลาอยู่ในทะเลมักจะว่ายน้ำไปกันเป็นฝูง บางทีฝูงนึงก็มีเยอะมากเป็นล้านตัว มองดูแออัดวุ่นวาย จนน่าสงสัยว่าพวกมันทำยังไงถึงว่ายน้ำได้ไม่ชนกัน

ในฝูงปลา ปลาแต่ละตัวจะต้องเคลื่อนที่ติดชิดไปกับปลาตัวอื่นตลอดเวลา ที่มันทำแบบนี้ได้ก็เพราะปลามีประสาทสัมผัสที่ไวและอยู่ใกล้กัน ทั้งยังสามารถตอบสนองได้รวดเร็วอีกด้วย มันจึงรับรู้และปรับตัวรับกับการเปลี่ยนทิศของปลาตัวอื่นแม้เพียงเล็กน้อยได้

การมองเห็นอาจเป็นประสาทรับรู้ที่สำคัญที่สุดของปลาในฝูง แต่อวัยวะรับสัมผัสตามลำตัว หรือที่เรียกว่าเส้นข้างตัว ก็สำคัญด้วยเหมือนกัน เพราะมันทำให้ปลารับรู้การเคลื่อนไหวของปลาตัวอื่น และตอบสนองการเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว แต่ถึงกระนั้นการชนกันของปลาก็ยังเป็นสิ่งที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ เพราะมันเยอะก็ต้องมีชนกันบ้าง

เรื่องการชนกันในฝูงไม่ใช่สิ่งสำคัญอะไรมาก เพราะสำหรับปลาแต่ละตัวนั้น สิ่งที่พวกมันจะต้องพยายามทำมากที่สุดไม่ใช่การระวังไม่ให้ชนกัน แต่เป็นการพยายามไม่ให้ตัวเองหลุดออกไปจากฝูง เพราะการอยู่ในฝูงช่วยให้พวกมันพ้นอันตรายจากการโจมตีของผู้ล่า

ส่วนใหญ่แล้วปลาจะว่ายน้ำอยู่ด้วยกัน อาจจะเป็นฝูงใหญ่บ้าง เล็กบ้าง ขึ้นอยู่กับช่วงชีวิตของมันด้วย บ่อยครั้งที่ฝูงปลารวมตัวกันแบบหลวม ๆ แต่ราวครึ่งหนึ่งของปลากระดูกแข็งทั้งหมดจะรวมตัวกันเป็นกลุ่มภายใต้สภาพแวดล้อมบางอย่าง แล้วแสดงพฤติกรรมแบบฝูงปลา เช่น เวลาหาอาหาร หรือป้องกันตัวเองจากการโจมตี

พฤติกรรมแบบฝูงปลาหมายถึง ปลาจะเคลื่อนไหวอย่างเป็นระเบียบราวกับนัดกันไว้ มันจะมีความพร้อมเพรียงกันจนดูคล้ายกับว่าฝูงปลานั้นเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดใหญ่ชนิดหนึ่งที่มีตรรกะการเคลื่อนไหวของตัวเอง

รูปร่างของฝูงปลามีหลากหลายแบบแตกต่างกันไปตามสถานการณ์และขึ้นอยู่กับเป้าประสงค์ เช่น ฝูงปลาอพยพมักจะเคลื่อนที่เป็นรูปลิ่ม ซึ่งรูปแบบนี้ก็เป็นไปตามหลักของอุทกพลศาสตร์ทำให้ประหยัดพลังงาน

ฝูงปลาบางชนิดอาจมีขนาดใหญ่มาก เช่น ฝูงปลาวงศ์ Clupeids (จำพวกปลาเฮร์ริ่งหรือปลาซาร์ดีน) อาจมีจำนวนมากถึงหลายร้อยล้านตัวเลยทีเดียว

เมื่อปลามารวมกันเป็นฝูงก็มีเรื่องต่าง ๆ ที่น่าสนใจดังนี้…

ตำแหน่งในฝูง : แน่นอนว่าปลาที่อยู่วงนอกสุดจะได้รับอาหารก่อน บางทีถ้าอาหารน้อย ปลาตัวใน ๆ อาจไม่ได้กิน แต่ถ้ามองอีกแง่หนึ่ง ปลาวงนอกจะถูกโจมตีง่ายกว่า และต้องให้พลังงานในการว่ายน้ำมากกว่า

การหาอาหาร : เมื่อรวมกลุ่มกันแล้ว ฝูงปลาจะสามารถว่ายหาอาหารในพื้นที่ขนาดใหญ่ได้ดีกว่าอยู่แบบโดดเดี่ยว โดยเฉพาะถ้าอาหารนั้นมีขนาดใหญ่

สีสัน : ปลาที่อยู่รวมกันเป็นฝูงนั้นมักจะเป็นปลาสีเงิน เพราะนั่นทำให้มันสามารถมองเห็นตัวอื่นในฝูงได้ง่าย

รูปร่างของฝูงปลา : เนื่องจากฝูงปลานั้นมีขนาดใหญ่จึงอาจสะดุดตาและดึงดูดผู้ล่าจากที่ไกล ๆ ได้ แต่รูปร่างของฝูงปลาก็ทำให้มันดูเหมือนสัตว์ทะเลขนาดใหญ่อย่างปลาวาฬได้เช่นกัน ซึ่งอาจทำให้ผู้ล่าถอยห่างไป

การป้องกันตัว : ถ้าปลาตัวหนึ่งในฝูงเห็นผู้ล่า ความกระวนกระวายจะแผ่ออกไปทั่วทั้งฝูง จึงเกิดผลเป็นการเตือนภัย โดยปลาจะว่ายชิดกันยิ่งขึ้น และเปลี่ยนรูปแบบเร็วขึ้น เพื่อทำให้ผู้ล่าสับสน

ผู้นำ : แม้ฝูงปลาจะไม่มีผู้นำที่แท้จริง แต่ปลาที่มีประสบการณ์มักทำหน้าที่เป็นผู้นำฝูง ดังนั้นการรวมฝูงจึงมีประโยชน์เป็นพิเศษต่อลูกปลา

แอดมิน

comments

You can leave a response, or trackback from your own site.

One Response to “ปลาฝูงใหญ่ทำยังไงถึงไม่ชนกัน?”

  1. Roy Mustang says:

    ล้ำลึก จริงๆ ^^
    อยากมีประสาทไว เหมือนปลา บ้างจัง
    ได้แบบ Sprider Man เลยยิ่งดีนะครับ รู้ล่วงหน้า ฮ่าๆ

ถ้าไม่อยากเปิดเผยตัวตน เม้นท์ตรงนี้ก็ได้จ้า